Lilac / Bez

Film otwarcia festiwalu.

Dokument wykonany w poetyce fotofilmu, co jest szczególnie ważne z powodu podkreślenia napięcia między obecnością i jej brakiem – w odniesieniu do osób, miejsc, rzeczy. Tym samym twórcy nawiązują do tradycji filmów z fotografii, jakie robili Janusz Majewski („Album Fleischera”, 1962), Jerzy Ziarnik („Patrzę na Twoją fotografię”, 1979), Kazimierz Karabasz („Portret w kropli”, 1997) czy Chris Marker, autor najsłynniejszego z filmów tego gatunku, tyle że fabularnego „Filaru” (La Jetee, 1962).

Dokumentalny fotofilm opowiada o tym jak trzy kobiety, matka i jej dwie córki, Amerykanki żydowskiego pochodzenia, przybywają do Polski, aby po ponad stu latach wrócić do miejsc, w których żyli ich przodkowie. Ci, którzy nie wyjechali do USA przed II wojną światową, zginęli w czasie Zagłady. Natura jest „świadkiem” tych wszystkich historycznych wydarzeń, jest również strażnikiem pamięci. Bohaterkami są: Laura Morowitz, Isabelle Schechter, Olivia Schechter, która skomponowała dwa utwory muzyczne do tego filmu.

Tematycznie film należy do całkiem licznego grona utworów o intymnych podróżach potomków polskich Żydów do świata ich przodków. To podróże do korzeni i zarazem podróże w czasie. Punktem wyjścia dla opowieści jest fotografia wykonana w Chmielniku niedaleko Kielc w 1915 roku. Na zdjęciu siostra i jej dwaj bracia, w tym dziadek Laury Morowitz, pozują: są poważni, przejęci. Dziewczynka, Florence, trzyma w ręku gałązkę bzu. Zdjęcie musiało być wykonane w maju, gdy kwitną bzy, a samo słowo „bez” oznacza po polsku roślinę, ale też brak kogoś lub czegoś, dlatego tytuł filmu ma tę podwójną formę.

Osoby:

– Laura Morowitz – główna bohaterka, współtwórczyni filmu,
– Piotr Jaxa – współreżyser, zdjęcia,
– Mikołaj Jazdon – współreżyser, scenariusz, dźwięk,
– Marek Kaźmierczak – pomysłodawca, producent, współreżyser,
– Damian Parobczy – montaż, muzyka,
– Olivia Schechter – muzyka, bohaterka filmu,
– Isabelle Schechter – bohaterka filmu,
– Joel H. Schechter – producent wykonawczy.

Film przeszedł selekcję w ramach 23rd Garden State Film Festival (OFFICIAL SELECTION, GARDEN STATE, FILM FESTIVAL, 2025), ma nominację – Nominee Replay International Film Festival, 2025, jest półfinalistą w konkursie Semi-Finalist, Rome International, Short Festival, 2025, ma nominację w ramach Nominee Philadelphia Jewish Film and Media (PJFM), 2025.

17 lipca 2025 „Lilac/Bez” będzie pokazany również w The Museum of Jewish Heritage w Nowym Jorku.