Sekcje

Hommage à Kieślowski

Co roku wiodące hasło naszej imprezy skupione jest wokół ważnej idei społecznej, silnie powiązanej z otaczającą nas rzeczywistością. Myśli odnoszącej się do wartości, które festiwal stara się szczególnie pielęgnować i które wpisują się w „filozofię uważności społecznej” jej tytularnego patrona, Krzysztofa Kieślowskiego. Przez ostatnie lata były takie motta jak: „Kino-interwencje”, „Pokolenia”, „Opowieści z lasu” czy „Musimy sobie pomagać”. W tym roku stawiamy na hasło „Końce i początki”, które odnosi się zarówno do słynnej koncepcji cykliczności dziejów Giambattisty Vico, jak i tytułu jednego z nagrodzonych krótkich metraży podczas pierwszej edycji ogólnopolskiego konkursu krótkich form filmowych, która odbyła się w trakcie festiwalu w 2024 roku („Końce i początki”, reż. Klaudia Fortuniak; Prod. Łódzka Szkoła Filmowa).

W ujęciu włoskiego filozofa sztuka jest jednym z najważniejszych elementów ludzkiej mentalności; sztuka staje się najwłaściwszym narzędziem poznania tak natury człowieka, jak i związanego z nią historycznego typu kultury. Odzwierciedlając kształty ludzkiego ducha, za sprawą sztuki najpełniej wyrażamy nasze marzenia, pragnienia, bolączki. W tym chęć nowego początku, odrodzenia, restartu. Pragnienie „drugiej szansy”, ale także pragnienie ucieczki, rozmycia własnych granic. Podobne właściwości możemy przypisać wielu postaciom z bogatego rezerwuaru Kieślowskiego, w tym granej przez Juliette Binoche bohaterce „Trzy kolory: Niebieski” (1993), Julie. To właśnie ten film polskiego reżysera omówimy szerzej podczas tegorocznej edycji, a naszymi gośćmi będą m.in. Sławomir Idziak, Krzysztof Wierzbicki czy Jacek Ostaszewski. W selekcjonowanych filmach pragniemy kierować się właśnie hasłem „Końców i początków”, tak aby proponowane seanse były dla widowni czymś w rodzaju wspólnej „filmoterapii”.

Polsko-czeskie filmowe dialogi

Sekcja, która w ramach 14. edycji festiwalu Hommage à Kieślowski nabiera wyjątkowego, intymnego wymiaru. W duchu hasła przewodniego „Końce i początki”, spotykają się tu dwa krótkie filmy – Miejsce urodzenia Magdaleny Łazarkiewicz-Holland oraz Cud Heleny Třeštíkovej – zrealizowane jako etiudy studenckie w Polsce i Czechosłowacji pod koniec lat 70. i na początku 80. Oba skupiają się na jednym z najbardziej uniwersalnych, a zarazem granicznych doświadczeń – narodzinach dziecka – ukazanych z perspektywy kobiet stojących u progu macierzyństwa.

Ten symboliczny dialog filmowy staje się spotkaniem dwóch wrażliwości, języków i tradycji dokumentalnych, które mimo różnic prowadzą widza w podobnym kierunku: ku czułemu, realistycznemu spojrzeniu na ludzkie emocje, lęki i nadzieje. Pokazuje również, jak rodziły się osobowości twórcze, które na trwałe wpisały się w historię kina dokumentalnego – zarówno w Polsce, jak i Czechach.
Sekcja jest częścią projektu Polsko-czeska współpraca filmowa podczas 14. edycji Festiwalu Filmowego Hommage à Kieślowski oraz podczas 51. edycji Letniej Szkoły Filmowej w Uherské Hradiště, realizowanego przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu Forum Polsko-Czeskie na rzecz zbliżenia społeczeństw, pogłębionej współpracy i dobrego sąsiedztwa 2025.

Czeszki za kamerą: Retrospektywa Drahomíry Vihanovej

Jednym z najważniejszych punktów 14. edycji Festiwalu Hommage à Kieślowski będzie retrospektywa twórczości Drahomíry Vihanovej – wybitnej czeskiej reżyserki i scenarzystki, jednej z pierwszych kobiet w czechosłowackim kinie, która zdobyła uznanie dzięki niezależnej i bezkompromisowej twórczości. Jej filmy, poruszające tematy samotności, alienacji i kryzysu tożsamości, zachwycają odwagą formalną i przenikliwością spojrzenia na rzeczywistość. Vihanová była także cenioną wykładowczynią praskiej FAMU, a jej dzieła – choć wciąż zbyt mało znane – zasługują na ponowne odkrycie.

W ramach retrospektywy zaprezentujemy m.in. „Fugę na czarnych klawiszach” (1964), debiutancką „Zabitą niedzielę” (1969), dokument „Pytania dla dwóch kobiet” (1985) oraz „Ostatniego z rodu” (1970). Pokazom towarzyszyć będzie dyskusja poświęcona dorobkowi artystki, zorganizowana w 95. rocznicę jej urodzin.
Retrospektywa jest częścią projektu Polsko-czeska współpraca filmowa podczas 14. edycji Festiwalu Filmowego Hommage à Kieślowski oraz podczas 51. edycji Letniej Szkoły Filmowej w Uherské Hradiště, realizowanego przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w ramach konkursu Forum Polsko-Czeskie na rzecz zbliżenia społeczeństw, pogłębionej współpracy i dobrego sąsiedztwa 2025.

Końce i początki

Sekcja „Końce i początki”, to poruszający zestaw międzynarodowych filmów, które podejmują egzystencjalne pytania o granice życia i śmierci, sens utraty oraz nadzieję na nowe otwarcie. Selekcja tytułów tematycznie i filozoficznie koresponduje z tegorocznym mottem festiwalu, tworząc przestrzeń do refleksji nad tym, co kończy się bezpowrotnie – i nad tym, co dzięki temu może się rozpocząć.

W programie znalazły się m.in. intymny czesko-słowacki dramat „Rok wdowy” Veroniki Liškovej o kobiecie próbującej poskładać życie po stracie ukochanego; głęboko poruszający „Minghun” Jana P. Matuszyńskiego – polsko-chińska podróż duchowa w poszukiwaniu sensu po śmierci dziecka; oraz zapomniany klasyk „Krzyk” Barbary Sass z wstrząsającą rolą Doroty Stalińskiej – historia kobiety na granicy światów i norm, która musi zmierzyć się z własną kruchością. W tej sekcji znalazł się także film otwarcia festiwalu – „Bez” (Lilac) w reżyserii Piotra Jaxy i Mikołaja Jazdona – dokument z 2024 roku wykonany w poetyce fotofilmu, co jest szczególnie ważne z powodu podkreślenia napięcia między obecnością i jej brakiem – w odniesieniu do osób, miejsc, rzeczy. To historia o tym jak trzy kobiety, matka i jej dwie córki, Amerykanki żydowskiego pochodzenia, przybywają do Polski, aby po ponad stu latach wrócić do miejsc, w których żyli ich przodkowie.
To kino, które – jak u Kieślowskiego – dotyka spraw ostatecznych i pokazuje, że nawet z końca może narodzić się początek. Czy jesteśmy gotowi na tę podróż?

Najnowsze Kino Polskie

Najmocniejsze głosy młodego polskiego kina. Sekcja prezentuje poruszające debiuty i drugie filmy — nagradzane na festiwalach, odważne formalnie i tematycznie, rezonujące z aktualnymi problemami społecznymi i emocjonalnymi. To kino osobiste i bezkompromisowe, dotykające takich tematów jak dorastanie po traumie, przemoc w środowisku artystycznym, wypalona miłość czy trudna konfrontacja z rodzinną przeszłością.
W tegorocznym programie znalazły się m.in.: subtelna opowieść o przyjaźni i leczeniu ran („Lany poniedziałek”), mocny thriller psychologiczny osadzony w szkole teatralnej („Utrata równowagi”), pełna ciepła i humoru podróż po zimowym Bałtyku („To nie mój film”) oraz intymny portret rodzeństwa próbującego odbudować więzi po śmierci ojca („Innego końca nie będzie”). Po seansach zapraszamy na spotkania z twórczyniami i twórcami, dla których kino staje się narzędziem rozmowy, buntu i zmiany.

Dokumenty Millenium Docs Against Gravity

Po raz pierwszy w historii festiwalu prezentujemy wyjątkową sekcję przygotowaną wspólnie z Millennium Docs Against Gravity – jednym z najważniejszych wydarzeń kina dokumentalnego w Europie. To kino non-fiction najwyższej próby: artystyczne, zaangażowane, stawiające pytania i prowokujące do myślenia. Wspólna obecność tych filmów w Sokołowsku to symboliczne połączenie dwóch festiwali opartych na tej samej idei – wierze w siłę kina jako narzędzia dialogu, refleksji i przemiany.

W programie m.in. wizualna symfonia „Pociągi” Macieja Drygasa, czułe i zabawne „Listy z Wilczej” Arjuna Talwara oraz dokumentalny portret Andrzeja Munka w filmie Michała Bielawskiego Szczególnym wydarzeniem będą pokazy dwóch niezwykłych biografii: „Riefenstahl” Andreasa Veiela oraz „Pasażer Andrzej Munk” – zestawienie dwojga wielkich twórców postawionych przez historię po przeciwnych stronach ideologicznej i moralnej barykady. To kino, które odsłania złożoność jednostki wobec systemu i pokazuje, jak cienka bywa granica między artyzmem a propagandą.

Ukochane filmy Marii Kieślowskiej

Bez jej zaangażowania nie byłoby Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego, nie byłoby takiej troski o spuściznę jednego z najważniejszych reżyserów XX wieku. Maria Kieślowska – żona, opiekunka pamięci, honorowa patronka festiwalu od jego pierwszej edycji – wciąż wskazuje, jak czytać kino głębiej, osobiście. Aby uhonorować Jej niezwykłą obecność, zapraszamy na wyjątkowy pokaz w sekcji poświęconej filmom, które są jej szczególnie bliskie.

Tym razem Pani Maria wybrała dzieło wyjątkowe: „Fanny i Aleksander” Ingmara Bergmana. Ten film, z jego czułym spojrzeniem na dzieciństwo, rodzinę, duchowość i teatr życia, rezonuje głęboko z twórczością Krzysztofa Kieślowskiego – zarówno w swojej humanistycznej perspektywie, jak i w umiejętności ukazywania tego, co niewidzialne. To opowieść o utracie i odzyskiwaniu sensu, o świecie widzianym oczami dziecka, w którym przenikają się marzenie, lęk i magia. Dla Marii Kieślowskiej to film osobisty – być może dlatego, że jak w życiu, tak i w tej historii wszystko, co najważniejsze, ukryte jest pod powierzchnią.