15. edycja festiwalu Hommage à Kieślowski – „Człowiek na granicy”

Tegoroczna odsłona naszego projektu odbędzie się w dniach 27 – 30 sierpnia 2026 r. i ma wymiar szczególny. Piętnaście lat działań festiwalowych spotyka się z trzydziestą rocznicą śmierci Krzysztofa Kieślowskiego – jednego z najważniejszych twórców polskiej i europejskiej kultury filmowej. Przez minione lata staraliśmy się przybliżać jego dzieło z wielu perspektyw: zapraszając współpracowników reżysera, badaczy kina oraz zestawiając jego filmy z innymi dziełami europejskimi i światowymi. Chcieliśmy pokazać, że Kieślowski nie należy wyłącznie do historii, lecz pozostaje żywym partnerem współczesnej rozmowy o człowieku.

Od początku zależało nam, by nie patrzeć na autora „Podwójnego życia Weroniki” jak na monolit. Interesowała nas ciągłość tematów i intuicji między różnymi etapami jego twórczości – między dokumentem a fabułą, między Polską a Francją, między precyzyjną obserwacją rzeczywistości a przeczuciem tego, co niewidzialne. Kieślowski pozostaje dla nas symbolem uważności wobec drugiego człowieka i wrażliwości na kruchość istnienia. Jego kino nie daje prostych odpowiedzi – raczej uczy patrzenia tam, gdzie kończy się pewność, a zaczyna niejednoznaczność.

Sokołowsko jest dla nas nie tylko miejscem pamięci, lecz także przestrzenią dalszego czytania Kieślowskiego. Rozwijane przez Fundację In Situ Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego ma ambicję być żywym ośrodkiem badań, digitalizacji i działań artystycznych. Widać to również w nowych projektach inspirowanych jego twórczością: w przygotowanym filmowym hołdzie Braci Quay oraz w animacji „Jeleń”, powstającej na podstawie niezrealizowanego pomysłu scenariuszowego z czasów studiów reżysera we wrocławskiej WFF.

Hasłem tegorocznej edycji jest „Człowiek na granicy”. Rozumiemy je szeroko – jako doświadczenie egzystencjalne, społeczne czy duchowe. Współczesność coraz częściej stawia nas w stanie przejścia: między bezpieczeństwem a lękiem, wspólnotą a izolacją, realnym a wirtualnym światem. Antropologia nazywa taki stan liminalnością – momentem progu, w którym dawny porządek przestaje obowiązywać, a nowy jeszcze się nie ukształtował. Piętnasta edycja festiwalu jest dla nas właśnie taką chwilą spojrzenia wstecz i jednocześnie próbą uchwycenia tego, co dopiero nadchodzi.

Tę ideę dobrze oddaje również kategoria „metaksy”, czyli przestrzeni „pomiędzy”. Kino Kieślowskiego rozgrywa się właśnie w takim obszarze – między realizmem a metafizyką, między moralnym osądem a jego zawieszeniem. Bohaterowie jego filmów stoją często na granicy decyzji: między winą a niewinnością, wiernością a zdradą, nadzieją a rezygnacją.

Dlatego w programie festiwalu pojawiają się filmy opowiadające o bohaterach znajdujących się w momencie przemiany – m.in. „Tatarak” Andrzeja Wajdy, „Wrzeciono czasu” Andrzeja Kondratiuka czy „Cztery noce z Anną” Jerzego Skolimowskiego. To dzieła prowadzące dialog z wrażliwością Kieślowskiego i przypominające, że kino pozostaje przestrzenią zadawania pytań o sens ludzkich wyborów.

Ważnym elementem programu będzie także sekcja Polsko-Czeskie Dialogi Filmowe, przypominająca o wieloletnich artystycznych związkach obu kinematografii. Zaprezentujemy w niej m.in. retrospektywę czeskiego klasyka Zbynka Brynycha z filmami „Transport z raju” oraz „Piąty jeździec Apokalipsy”, koprodukcję w reżyserii Agnieszki Holland „Franz Kafka”, a także surrealistyczny film Jana Švankmajera „Spiskowcy rozkoszy”, który w interesujący sposób koresponduje tematycznie z „Czterema nocami z Anną” Jerzego Skolimowskiego.

W programie nie zabraknie oczywiście nowych głosów kinematografii europejskiej, które zaprezentujemy w sekcjach Nowe Kino Polskie, Dokumenty Millenium Docs Against Gravity, a także w pokazach specjalnych.

Wracając dziś do Kieślowskiego, nie chcemy jedynie celebrować wielkiego nazwiska. Zależy nam raczej na ponownym odczytaniu jego dzieła i na dojrzewaniu do niego wciąż od nowa. W świecie domagającym się prostych odpowiedzi kino Kieślowskiego przypomina, że człowiek najpełniej ujawnia się właśnie na granicy – tam, gdzie rodzą się pytania o sens, odpowiedzialność i obecność drugiego.