Piąty jeździec Apokalipsy (The Fifth Horseman Is Fear)

W okupowanej Pradze żydowski lekarz Armin Braun traci prawo wykonywania zawodu i zostaje zmuszony do inwentaryzowania zrabowanego mienia. Gdy sąsiedzi proszą go o pomoc rannemu członkowi podziemia, musi zdecydować, czy ryzykować własne bezpieczeństwo. Ekspresjonistyczny obraz i klaustrofobiczna przestrzeń miasta tworzą portret człowieka osaczonego przez strach, który staje wobec granicy między biernością a odpowiedzialnością.

SEKCJA POLSKO – CZESKIE DIALOGI FILMOWE: ZBYNĚK BRYNYCH – RETROSPEKTYWA

„Piąty jeździec Apokalipsy” (A pátý jezdec je Strach, 1964) powstał na podstawie debiutanckiej noweli Hany Bělohradskiej „Bez piękna, bez kołnierza” (Bez krásy, bez límce, 1962). W porównaniu z „Transportem z raju” Brynych wyraźnie zawęża perspektywę: od doświadczenia zbiorowości przechodzi do dramatu jednego człowieka. Armin Braun, żydowski lekarz grany przez Miroslava Macháčka, traci prawo wykonywania zawodu. Zamiast leczyć, inwentaryzuje w synagodze mienie zrabowane z żydowskich mieszkań. Piętrzące się wokół niego walizki, książki i zegary nie są zwykłymi rekwizytami. Przechowują ślady po właścicielach, których okupacyjny aparat usunął z miasta i skazał na zapomnienie.

Kiedy sąsiedzi proszą Brauna, by zoperował ciężko rannego członka podziemia, pozorna bierność medyka pęka. Odmowa mogłaby zapewnić mu chwilowe bezpieczeństwo; pomoc naraża zarówno jego, jak i mieszkańców całej kamienicy. Bohater staje więc wobec wyboru, którego nie da się dokonać bez poniesienia ceny.

Diana Dąbrowska