Transport z raju (Transport from Paradise)

Jesienią 1944 roku w getcie terezińskim naziści tworzą pozór normalnego życia na potrzeby propagandowej wizyty. Gra orkiestra, dzieci bawią się na ulicach, a nieistniejące sklepy mają udowodnić dobre warunki życia. Odkrycie antyfaszystowskiego plakatu staje się pretekstem do wysłania tysięcy więźniów do Auschwitz. Brynych pokazuje osaczoną wspólnotę i ludzi próbujących zachować godność w machinie terroru.

SEKCJA POLSKO – CZESKIE DIALOGI FILMOWE: ZBYNĚK BRYNYCH – RETROSPEKTYWA

„Transport z raju” (Transport z ráje, 1962) Brynych zrealizował na motywach tomu opowiadań Arnošta Lustiga „Noc i nadzieja” (Noc a naděje, 1958). Lustig i Brynych wspólnie napisali scenariusz, a akcję umieścili jesienią 1944 roku w getcie terezińskim. Nazistowska administracja zamienia getto w scenografię pozorowanego ładu — na użytek propagandowej kamery i zapowiadanej wizyty przedstawicieli Czerwonego Krzyża. Gra orkiestra, dzieci bawią się na ulicach, a szyldy nieistniejących kawiarni i sklepów podtrzymują iluzję dobrych warunków życia. Odnalezienie antyfaszystowskiego plakatu burzy jednak ten obraz. Władze wykorzystują je jako pretekst, by wysłać cztery tysiące więźniów do Auschwitz II-Birkenau.

Brynych nie podporządkowuje narracji jednemu protagoniście. Splata losy członków Rady Starszych, konspiratorów, młodych więźniów, oportunistów oraz ludzi, którzy próbują zachować godność. Z ich historii układa portret osaczonej wspólnoty. Każda postać inaczej odpowiada na zagrożenie, lecz wszyscy tkwią w tej samej machinie terroru, która zawłaszcza ich rytm życia, wybory i wyobraźnię.

Diana Dąbrowska